Een eiland dat bekend staat als apart, eigengereid en uitzonderlijk. Het is een combinatie van een ruige, ongerepte natuur en de unieke, veerkrachtige mentaliteit van de bewoners. Het is een land van contrasten, vaak omschreven als het land van ‘vuur en ijs’ door de actieve vulkanen naast enorme gletsjers.
IJsland, zomer en winter
Een land van vuur en ijs, waar natuurkrachten op hun extreemst zijn en waar je de natuur nog in al zijn intensiteit kunt ervaren. Ik was geïmponeerd door prachtige foto’s en wilde IJsland graag met eigen ogen zien.
Mijn eerste kennismaking was in 2022, een heel rondje met de klok mee. Vanaf Kevlavik airport in het zuidwesten, via zeehondjes kijken op het westelijke schiereiland Snaefellsnes, naar de grootste vogelklif van IJsland en Europa, de Latrabjarg in de Westfjorden. Daarna walvissen spotten in het noordelijke Husavik, wandelen door lavaformaties bij het Myvatn meer en Namaskard en via het ijsbergenmeer Jokulsarlon in het oosten naar de Golden Circle, het meest toeristische gebied van IJsland. Hier vind je Thingvellir, Geysir en de Gullfoss waterval. De reis eindigde in Reykjavik. Een fantastische reis waaraan 1 ding ontbrak: het Noorderlicht. In 2025 heb ik dat in een winters IJsland mogen zien.
IJsland ligt op de Mid-Atlantische Rug: een plaats waar de Euraziatische en Noord-Amerikaande tektonische platen uit elkaar bewegen. De ontstane ruimte tussen de platen wordt opgevuld met opwellend en stollend magma. IJsland groeit daardoor zo’n 2 cm. per jaar. Daarnaast bevindt zich onder IJsland een mantelpluim, die vanuit de diepte magma aanvoert. Hierdoor komen er ook wel eens vulkaanuitbarstingen voor, zoals de Eyjafjallajökull die in 2010 zorgde voor een grote aswolk boven Europa en de Fagradalsfjall in 2021 en 2022. Deze laatste uitbarsting was net nadat we terug waren.
IJsland is, na Groot Brittannië het tweede grootste eiland van Europa. Het is ongeveer 2,5 keer zo groot als Nederland en heeft ca. 380.000 inwoners. Ongeveer net zoveel als in Utrecht. Ongeveer 250.000 mensen wonen in de hoofdstad Reykjavik. Het noordoosten van IJsland ligt net binnen de poolcirkel.
IJsland staat bekend als apart, eigengereid en uitzonderlijk. Vanwege de overweldigende natuur met dampende hot pots, borrelende modderpoelen en krachtige watervallen, gletsjers en eindeloze ijs- en sneeuwvlaktes. Ook onderging de IJslandse economie een turbulente ontwikkeling met steile hoogten en venijnige dalen. Tot het einde van de jaren 80 werd de IJslandse economie met strakke hand door de overheid geleid.
Economisch gezien was IJsland te vergelijken met een socialistisch land in het voormalige Oostblok. Economisch gezien, want IJsland kent een lange democratische traditie. Het allereerste parlement stamt al uit het jaar 930. In 1262 werd IJsland een kolonie, eerst van Noorwegen en vervolgens van Denemarken. In 1918 werd IJsland deels onafhankelijk en vormde het voor 25 jaar lang een unie met Denemarken. Toen de termijn in 1944 afliep, kon de unie vanwege de Tweede Wereldoorlog niet worden verlengd. Op 17 juni 1944 werd IJsland volledig onafhankelijk.
IJsland behoort tot de welvarendste landen van de wereld. Het land wordt omgeven door een visrijke zee. De talrijke natuurlijke warmwaterbronnen leveren 85% van de energie die de IJslanders verbruiken. Ook op andere terreinen scoort het land goed. Sinds het einde van de 18e eeuw kent het land nagenoeg geen analfabetisme. Volgens het glazen plafond index van het tijdschrift The Economist is IJsland het beste land ter wereld voor werkende vrouwen. De IJslandse regering waakt zorgzaam over het welzijn van de bevolking. Daarbij schrikt de overheid niet terug voor verregaande maatregelen. Voor de komst van de commerciële televisie in 1986 zond de IJslandse publieke omroep een dag in de week niet uit, omdat de regering vond dat mensen minstens een dag in de week iets anders moesten doen dan tv-kijken. In de zomer ging de zender zelfs een hele maand op zwart. Het tekent de rigoureuze aanpak waarmee IJsland het liefst zijn eigen koers vaart.
De rust, ruimte en surrealistische, onaardse landschappen van IJsland hebben mijn verwachtingen overtroffen. De confrontatie met de oerkrachten van onze planeet creëert een gevoel van oneindigheid en nietigheid.
